In eerste instantie dacht coördinator Harry Steinbusch, emeritus UM-hoogleraar neurowetenschap, dat de financiële malaise van Chinese promovendi in Limburg meeviel. Na een gesprek met acht van hen in december verklaarde hij in Observant dat deze onderzoekers in Maastricht niet op een houtje bijten en “normaal kunnen leven met de beurs van 1350 euro”, onder meer doordat de huurprijzen in Limburg lager zijn dan in de randstad.
Sindsdien is Steinbusch toch wat breder gaan rondvragen: “Toen bleek dat ze minder geld hebben dan we dachten, te weinig om van te leven in Nederland. Om een goed beeld te krijgen van hun financiële situatie, hebben we een enquête rondgestuurd naar alle 242 promovendi.”
Daarom heeft Steinbusch voorgesteld aan het Chinese Scholarship Council (SCS) in Peking, om 10 procent minder PhD's naar Maastricht te sturen - 54 in plaats van 60 – terwijl China blijft vergoeden voor zestig. "Dat zou betekenen dat elke promovendus 150 euro per maand meer te verteren heeft. Het CSC vond het een constructief voorstel, dat nu op een hoger beleidsniveau is beland. We wachten af."
Cafébezoek
Dat niet alleen de Chinese promovendi in de randstad maar ook in Maastricht elk dubbeltje moeten omdraaien, blijkt eveneens uit gesprekken die Observant voerde met drie PhD's. Het lukt hen niet om met 1350 euro per maand rond te komen, en dat geldt voor het merendeel van de promovendi. Menigeen is voor een extra bijdrage afhankelijk van familie.
“In oktober 2020, toen ik hier begon, was 1350 euro per maand nog te doen”, zegt Ying Cong (20), verbonden aan onderzoeksinstituut GROW. “Maar nu, met de superhoge inflatie, niet meer. Het inkomen van veel Nederlanders wordt gecompenseerd, maar dat geldt niet voor ons, wij hebben geen vast dienstverband.”
Daardoor kunnen ze geen aanspraak maken op arbeidsvoorwaarden als een ziektekostenverzekering, vakantiegeld, verlofdagen of pensioenopbouw, zegt een Chinese PhD bij rechten, die liever niet met naam wil worden genoemd.
“Ook kosten die je maakt voor een congres en vakliteratuur moeten wij zelf betalen”, zegt Zhichuan Li, promovendus bij de School of Business and Economics. “Ik ben alleen al zeshonderd euro kwijt voor de huur, en dan blijft er nauwelijks iets over voor een sociaal leven, een cafébezoek bijvoorbeeld.”
Ook Cong is meer dan zeshonderd euro kwijt voor een eengezinswoning die ze deelt met een andere onderzoeker. “Ik heb ook nog een kat die geld kost. Die heb ik gekocht uit behoefte aan emotionele steun. Ik ben zeer gefrustreerd over ons contract met de UM. Het verschil in salaris en arbeidsvoorwaarden met de andere promovendi voelt buitengewoon onrechtvaardig. Mijn motivatie is flink gekelderd.”
Identiteitsprobleem
Dat deze onvrede in Maastricht nog niet aan het licht is gekomen, kennelijk ook niet in de gesprekken die Steinbusch voerde, komt doordat klagen niet strookt met de Chinese cultuur, zeggen ze.
Li: “Dat doen we liever niet. Bovendien zou ik niet eens weten hoe ik aan de UM een klacht moet indienen. Wij hebben maar weinig zicht op hoe een universiteit in elkaar steekt. Al die managementlagen verspreid over onderzoek en onderwijs zijn echt verwarrend.”
Cong: “Ik heb het idee dat er soms misbruik van ons wordt gemaakt, juist omdat we niet precies weten hoe het werkt. Ik ben hier nu al ruim twee jaar en ik heb nog steeds geen idee.”
Li snapt niet waarom hij op sommige onderzoeksprojecten, los van zijn promotietraject, wel kan intekenen en op andere niet. “Soms tel ik wel als volwaardige medewerker mee en op andere momenten niet. Zo mogen medewerkers een bureau, stoel of beeldscherm aanschaffen voor thuis, wij niet. Het creëert een identiteitsprobleem.”
Met het geven van een dag onderwijs per week zouden de Chinezen een centje bij kunnen verdienen, zegt Li. Steinbusch heeft die optie verkend, en concludeert dat dit niet haalbaar is. "Dat komt doordat elke vakgroep daarover zelf beslist. Sommige zullen daartoe overgaan, andere niet. Dit kan dus geen structurele oplossing zijn."
Hoe staat het met de verhoging van de beurzen, zoals die aangekondigd was tijdens het congres van de Chinese Communistische Partij? Steinbusch: "Die is voorlopig van de baan wegens een gewijzigde financiële situatie in het land, zoals dat dan heet."